Franciszek Piekosiński


ur. 3 lutego 1844 r., zm. 27 listopada 1906 r.
dyrektor Archiwum Krajowego Akt Grodzkich i Ziemskich w Krakowie w latach 1893-1906

Prawnik, historyk, heraldyk. W latach 1861-1865 studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, w 1870 r. uzyskał tytuł doktora. W 1865 r. został kandydatem adwokackim, jako prawnik (adwokat i konsultant prawny) pracował w latach 1872-1875 w Galicyjskim Towarzystwie Parcelacyjnym i Budowlanym, w okresie 1875-1883 w Banku dla Handlu i Przemysłu, od 1883 r. w Galicyjskim Zakładzie Kredytowym Ziemskim (od 1885 r. jako dyrektor), był także członkiem zarządu Kasy Oszczędności w Krakowie i Banku Krajowego Galicyjskiego. W 1889 r. został powołany przez Wydział Krajowy we Lwowie do pracy nad ustawodawstwem galicyjskim. W 1891 r. wrócił do Krakowa, został profesorem nadzwyczajnym prawa staropolskiego i objął po Michale Bobrzyńskim katedrę historii prawa polskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Od 1870 r. był członkiem Komisji Historycznej Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, a po jego przekształceniu w 1872 r. w Akademię Umiejętności został członkiem czterech Komisji – Historycznej, Historii Sztuki, Językowej i Prawniczej. Od 1878 r. był członkiem czynnym Akademii Umiejętności, w latach 1883-1889 dyrektorem wydawnictw i zbiorów Komisji Historycznej. Od 1894 r. wchodził w skład Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, w 1896 r. był członkiem założycielem Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa (od 1904 r. członek honorowy).

W 1868 r. został sekretarzem powołanego w 1867 r. przez Radę Miejską w Krakowie specjalnego Kuratorium Archiwalnego (od 1869 r. Komisji Archiwalnej) złożonego z członków Rady i wybitnych historyków krakowskich. Pełniąc w magistracie w latach 1887-1889 obowiązki archiwariusza zajął się przeniesieniem archiwum miejskiego do nowego budynku przy ul. Siennej 16. Uporządkował wówczas wstępnie staropolskie księgi miejskie, a z fascykułów akt luźnych powyjmował oryginalne dokumenty królewskie.

W 1893 r. został dyrektorem Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie. Jego działalność naukowa ściśle wiązała się z pracą archiwalną. Kontynuował starania o zgromadzenie w Krakowie całego zasobu staropolskich ksiąg sądowych województwa krakowskiego i części województwa sandomierskiego (powiat pilzneński) – w 1897 r. ze Lwowa przekazano do krakowskiego Archiwum księgi grodzkie i ziemskie oświęcimskie, pilzneńskie, sądeckie i zatorskie. Rozszerzył zainicjowaną przez Michała Bobrzyńskiego opiekę nad archiwaliami miast i miasteczek zachodniogalicyjskich na zabytki gmin wiejskich. Dzięki jego staraniom Archiwum przejęło jako depozyt c.k. rządu austriackiego wiele akt sądowych i hipotecznych. Zapoczątkował gromadzenie regestów materiałów do dziejów polskiego parlamentaryzmu – prace te kontynuowano (m.in. Stanisław Kutrzeba) do 1950 r. jako „repertorium aktów ważniejszych”. Kierował Archiwum do śmierci w 1906 r.

Specjalista z zakresu mediewistyki, głównie historii średniowiecznego prawa polskiego, heraldyki, numizmatyki, sfragistyki. Szczególnie zasłużony na polu edycji dokumentów i pomników prawa staropolskiego, ogłosił drukiem około 5500 dokumentów i około 7000 zapisek sądowych oraz szereg zabytków prawnych o różnej objętości. W serii wydawniczej Monumenta Medii Aevi Historica res gestas Poloniae illustrantia opublikował Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej św. Wacława (1874, 1883), Kodeks dyplomatyczny Małopolski (1876-1905) oraz Kodeks dyplomatyczny miasta Krakowa (1879, 1882). Kontynuował wydawanie Kodeksu dyplomatycznego Uniwersytetu krakowskiego oraz Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski. Wspomnieć należy także wydawnictwa ważne dla badaczy dziejów Krakowa, m.in. Prawa, przywileje i statuta miasta Krakowa (1885-1909) czy Najstarsze księgi i rachunki miasta Krakowa od r. 1300 do 1400 (wspólnie z Józefem Szujskim).

(KF)


Wybrana literatura
  • Stanisław Grodziski, Piekosiński Franciszek Ksawery, [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. 26: 1981
  • Adam Kamiński, Zarys dziejów Archiwum Państwowego w Krakowie (1792) 1878-1952), oprac. Janina Stoksik, Biblioteka Krakowska nr 156, Kraków 2012
  • Aniela Kiełbicka, Archiwa krakowskie na tle polskiej nauki historycznej 1878-1951, Biblioteka Krakowska nr 130, Kraków 1993
  • Jerzy Wyrozumski, Franciszek Piekosiński, [w:] Ludzie, którzy umiłowali Kraków. Założyciele Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, pod red. Wiesława Bieńkowskiego, Kraków 1997
  • Słownik biograficzny archiwistów polskich, T. II 1906-2001, Warszawa 2002
  • Słownik historyków polskich, Warszawa 1994
Dodaj do zakładek Link.

Komentarze są wyłączone.