Franciszek Duda


ur. 3 października 1878 r., zm. 16 maja 1945 r.
pełniący obowiązki dyrektora Archiwum Ziemskiego w Krakowie w latach 1919-1924, dyrektor Archiwum Ziemskiego (od 1936 r. Archiwum Państwowego) w Krakowie w latach 1924-1939

Historyk, archiwista, wydawca źródeł. Studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego zakończył w 1908 r. uzyskaniem tytułu doktora. W latach 1908-1909 jako stypendysta Akademii Umiejętności pomagał profesorowi Janowi Czubkowi przy katalogowaniu dokumentów w zbiorach Akademii. Od 1917 r. brał udział w pracach Komisji Historycznej Akademii Umiejętności. W latach 1917-1922 członek Krajowego Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej, w latach 1919-1920 współpracował z Biurem prac kongresowych i Delegacją Polską na Kongres Wersalski. Należał do Komisji do spraw windykacji akt z Austrii, od 1922 r. był jej sekretarzem. W 1925 r. brał udział w rokowaniach polsko-czeskich w Pradze dotyczących zawarcia umowy w sprawie rozdziału akt i archiwaliów w związku z podziałem Śląska Cieszyńskiego, Spisza i Orawy. W 1928 r. został powołany na członka Rady Archiwalnej.

Od 12 listopada 1912 r. był zatrudniony jako adiunkt w Archiwum Krajowym Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie. W latach 1912-1914 skatalogował we współpracy z Abdonem Kłodzińskim złożone w archiwum depozyty miast, m.in. Biecza, Chrzanowa, Dobczyc, Kęt, Wojnicza. W 1915 r. została przygotowana ostateczna redakcja katalogu depozytów archiwalnych miast zachodniogalicyjskich, jednak wybuch wojny nie pozwolił na jego opublikowanie. Podczas częstych nieobecności dyrektora Stanisława Smolki kierował Archiwum. Z dniem 1 października 1919 r. upaństwowiono Archiwum Krajowe Aktów Grodzkich i Ziemskich – pod nazwą Archiwum Ziemskie w Krakowie przeszło pod zarząd Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Duda mianowany archiwistą nadal kierował Archiwum, dyrektorem został 1 lipca 1924 r. i funkcję tą pełnił do czasu przejścia na emeryturę z dniem 31 marca 1939 r. W czasie pracy w Archiwum zinwentaryzował księgi ziemskie krakowskie z lat 1374-1405 (które Archiwum otrzymało z Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie) oraz księgi suscepty lelowskiej z lat 1778-1795. Sporządził kopię księgi ziemskiej zatorskiej z lat 1531-1562, bezcenną wobec faktu, iż oryginał zaginął później w czasie II wojny światowej. Odznaczony Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę oraz czeskim Orderem Białego Lwa IV klasy.

Opublikował niewiele artykułów, gdyż pochłonięty był pracą archiwalną. Zbierał m.in. materiały do historii Pomorza i dziejów najstarszej słowiańszczyzny Zachodniej. Przygotowywał uzupełnienie średniowiecznych zapisek z ksiąg sądowych krakowskich ogłoszonych przez Antoniego Zygmunta Helcla w serii Starodawne Prawa Polskiego Pomniki – pozostawił maszynopis kilku tysięcy zapisek z ksiąg sądowych z lat 1400-1508. Przygotował edycję najstarszych ksiąg sądowych oświęcimskich i zatorskich, ale ich nie wydał drukiem, gdyż wcześniej zrobił to badacz czeski. W 1915 r. we współpracy ze Stanisławem Kutrzebą wydał Regesta thelonei aquatici Wladislaviensis saeculi XVI. W rękopisie pozostały prace z dziedziny archiwoznawstwa Pogląd na sprawę ochronnictwa zabytków rękopiśmiennych w Galicji Zachodniej w ostatnich 30 latach (1918) i O zabytkach rękopiśmiennych gmin zachodnio-galicyjskich, z uwzględnieniem depozytów Krajowego Archiwum Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie (1917).

(KF)


Wybrana literatura:
  • Adam Kamiński, Zarys dziejów Archiwum Państwowego w Krakowie (1792) 1878-1952), oprac. Janina Stoksik, Biblioteka Krakowska nr 156, Kraków 2012
  • Adam Kamiński, Franciszek Duda, „Kwartalnik Historyczny”, R. LIII: 1939-1945
  • Słownik biograficzny archiwistów polskich, T. I 1918-1984, Warszawa 1988
  • Aniela Kiełbicka, Archiwa krakowskie na tle polskiej nauki historycznej 1878-1951, Biblioteka Krakowska nr 130, Kraków 1993
  • Słownik historyków polskich, Warszawa 1994
Dodaj do zakładek Link.

Komentarze są wyłączone.